{"id":210,"date":"2017-04-19T08:30:23","date_gmt":"2017-04-19T05:30:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/2017\/04\/19\/raynaud-fenomeni\/"},"modified":"2020-10-10T09:24:04","modified_gmt":"2020-10-10T06:24:04","slug":"raynaud-fenomeni","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/2017\/04\/19\/raynaud-fenomeni\/","title":{"rendered":"Raynaud Fenomeni"},"content":{"rendered":"

Dr. M\u00fcsl\u00fcm G\u00dcNEY<\/strong>
\n\u0130\u015fyeri Hekimi<\/strong><\/p>\n

\"Raynaud\"Tipik olarak so\u011fuk ya da duygusal stres sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan, genel olarak el parmaklar\u0131nda, daha az s\u0131kl\u0131kta ise kulakta, burunda veya ayak parmaklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen dola\u015f\u0131m bozuklu\u011fudur. En \u00f6nemli belirtisi parmaklardaki beyazla\u015fma oldu\u011fu i\u00e7in \u201cbeyaz parmak hastal\u0131\u011f\u0131\u201d olarak da bilinir.<\/p>\n

\u00dc\u015f\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ellerimizin ve ayaklar\u0131m\u0131z\u0131n so\u011fumas\u0131n\u0131n hepimiz fark\u0131nday\u0131zd\u0131r. V\u00fccut, so\u011fuk ortamlarda, genel \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in, karma\u015f\u0131k bir mekanizmayla, ellerimize ve ayaklar\u0131m\u0131za giden kan ak\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131r, bu da bu b\u00f6lgelerin so\u011fumas\u0131na neden olur. Raynaud fenomeninde, nedeni tam olarak anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir mekanizmayla, v\u00fccudun so\u011fu\u011fa bu tepkisi \u00e7ok daha \u015fiddetli olur, bu b\u00f6lgelere giden kan ak\u0131m\u0131 normalden \u00e7ok daha fazla azal\u0131r. Duygusal stres durumlar\u0131nda da farkl\u0131 bir mekanizmayla ayn\u0131 etki ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Raynaud fenomeninin titre\u015fimle ilgili oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131 durumda meslek hastal\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Bunun i\u00e7in, i\u015f\u00e7i, i\u015finden ayr\u0131lsa bile, meslek hastal\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, ayr\u0131l\u0131k tarihinden 2 y\u0131l ge\u00e7memi\u015fse ba\u015fvuruda bulunabilir.<\/p>\n

Hastal\u0131\u011f\u0131n belirtilerinin karakteristik yan\u0131 so\u011fuk ya da duygusal stres sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Belirtiler evde ya da i\u015fte, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, araba y\u0131karken, bal\u0131k tutarken, bisikletin ya da otomobilin so\u011fuk direksiyonunu veya gidonunu tutarken, yani so\u011fuk bir ortamda bulunur ya da so\u011fuk bir \u015feyi tutarken ortaya \u00e7\u0131kabilir. Belirtiler genelde so\u011fu\u011fa maruziyet sona erdikten 1545 dakika sonra kaybolur.<\/p>\n

\u2022 Elde genellikle ba\u015fparmak etkilenmeksizin el parmaklar\u0131nda olur.<\/p>\n

\u2022 Klasik olarak, renk de\u011fi\u015fikli\u011fi beyazla\u015fma, morarma ve k\u0131zarma s\u0131ras\u0131yla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ancak bu s\u0131ralama her hastada g\u00f6r\u00fclmez. Bazen yaln\u0131zca beyazla\u015fma ve morarma olur.<\/p>\n

\u2022 Parma\u011f\u0131n t\u00fcm\u00fc etkilenebilece\u011fi gibi yaln\u0131zca u\u00e7lar\u0131 da etkilenebilir.<\/p>\n

\u2022 Baz\u0131 hastalarda renk de\u011fi\u015fikli\u011fiyle birlikte uyu\u015fma, kar\u0131ncalanma, hafif his kayb\u0131 ya da i\u011fne batmas\u0131 gibi a\u011fr\u0131 olabilir.<\/p>\n

Raynaud fenomeni bazen altta yatan ba\u015fka bir hastal\u0131k olmadan ortaya \u00e7\u0131kar ki, buna \u201cbirincil Raynaud fenomeni\u201d ya da \u201cRaynaud hastal\u0131\u011f\u0131\u201d denir. E\u011fer altta yatan ba\u015fka bir hastal\u0131k ya da etken nedeniyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yorsa buna da \u201cikincil Raynaud fenomeni\u201d denir.<\/p>\n

Birincil Raynaud Fenomeni: Raynaud hastal\u0131\u011f\u0131nda genellikle iki el e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenir ve son yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda Raynaud hastal\u0131\u011f\u0131 denebilmesi i\u00e7in belirtilerin en az iki y\u0131l s\u00fcr\u00fcyor olmas\u0131 tan\u0131 i\u00e7in gereklidir. Raynaud hastal\u0131\u011f\u0131 genellikle migren a\u011fr\u0131lar\u0131 ve istirahatte gelen g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131lar\u0131 ile birliktedir. Raynaud hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n seyri genelde iyi huyludur, parmaklarda kangren ya da doku kayb\u0131na \u00e7ok ender olarak rastlan\u0131l\u0131r ve so\u011fukla gelen beyaz parmak ataklar\u0131 tedaviye daha iyi yan\u0131t verir.<\/p>\n

\u0130kincil Raynaud Fenomeninin: \u0130kincil Raynaud fenomenine skleroderma, SLE, romatit artrit, Buerger gibi pek \u00e7ok hastal\u0131k ve kimyasallar, ila\u00e7 etkile\u015fimleri, mesleki nedenler gibi pek \u00e7ok neden yol a\u00e7abilir. Klinisyenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Raynaud fenomeni bu hastal\u0131klar\u0131n bir habercisi ve belirtisi olup olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir ve fenomenin takibinde altta yatan bu hastal\u0131klar \u00f6zellikle sorgulan\u0131p ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130kincil Raynaud fenomeninin bir de bizi ilgilendiren, yani meslek hastal\u0131klar\u0131yla ilgili yan\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Mesleki Raynaud Fenomeni<\/p>\n

Mesleki olarak Raynaud fenomeni en \u00e7ok titre\u015fim kaynakl\u0131 olan \u201celkol titre\u015fim sendromu\u201d ile ili\u015fkilendirilir. Bu durumda ona \u201cMesleki Raynaud Fenomeni\u201d de denir. Titre\u015fimli aletlerle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n Raynaud fenomeninin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Titre\u015fimin Raynaud fenomenine nas\u0131l etkide bulundu\u011fu tam olarak anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015fsa da parmak damarlar\u0131nda t\u0131kanma ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Ancak, unutulmamal\u0131d\u0131r ki, beyaz parmak, yani Raynaud fenomeni, titre\u015fimin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 elkol titre\u015fim sendromunun tek belirtisi de\u011fildir. Titre\u015fim ayn\u0131 zamanda el ve koldaki sinirlere, kaslara, kemiklere ve eklemlere de zarar verir.<\/p>\n

Tar\u0131m, in\u015faat, ormanc\u0131l\u0131k, d\u00f6k\u00fcmc\u00fcl\u00fck, mobilyac\u0131l\u0131k ve kerestecilik, demir\u00e7elik, metal, maden, gemi in\u015fa, tekstil, ayakkab\u0131 vb pek \u00e7ok sekt\u00f6rde titre\u015fimli el aletleri (kaya matkaplar\u0131, motorlu testereler, el z\u0131mpara makineleri, haval\u0131 delgi aletleri vb) ya da titre\u015fimli makinelerle (diki\u015f ve dokuma makineleri, pres makineleri, d\u00f6vme makineleri vb) \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden, bu sekt\u00f6r ve i\u015flerde titre\u015fimin sa\u011fl\u0131k zararlar\u0131na, do\u011fal olarak da Raynaud fenomenine daha s\u0131k rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kimyasal maddelerden vinil klor\u00fcr maddesine y\u00fcksek d\u00fczeyde maruz kalan \u00e7al\u0131\u015fanlarda Raynaud fenomeni, parmak ucu kemiklerinin hastalanmas\u0131 ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Vinil klor\u00fcr \u00f6zellikle yap\u0131 ve gemicilik sekt\u00f6r\u00fcnde kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Raynaud fenomeni di\u015f\u00e7ilerde, di\u015f teknisyenlerinde, daktilograflarda ve piyanistlerde de ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu mesleklerde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n nedeninin tekrarlayan parmak stresi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

So\u011fuk ya da donma yaralanmalar\u0131 Raynaud fenomenine neden olabilir. So\u011fuk yiyecek \u00fcretiminde ve bal\u0131k \u00e7iftliklerinde \u00e7al\u0131\u015fanlarda Raynaud fenomeninin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren \u00e7al\u0131\u015fmalar vard\u0131r. Buradaki nedenin g\u00fcn i\u00e7inde ellerin s\u00fcrekli \u00e7ok so\u011fumas\u0131 ve \u0131s\u0131nmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan damar hasar\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Bazen \u00e7al\u0131\u015fanlar elleriyle cisimleri \u00e7eki\u00e7 gibi \u00e7akmakta, ya da itmekte kullan\u0131r. Bu gibi durumlarda el yaralanabilir ve ortaya Hipotenar Hammer Sendromu denilen hastal\u0131k ortaya \u00e7\u0131kar. Bu sendromda Raynaud fenomeni g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Sigara ve t\u00fct\u00fcnde bulunan nikotin parmaklardaki kan damarlar\u0131nda kas\u0131lmaya ve o b\u00f6lgeye giden kan ak\u0131m\u0131nda azalmaya neden oldu\u011fu i\u00e7in Raynaud fenomenli hastalarda \u00e7ok sak\u0131ncal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tan\u0131 nas\u0131l konur?<\/p>\n

Tan\u0131da pek \u00e7ok zorluk vard\u0131r. Bunlardan birincisi, Raynaud fenomeninin ger\u00e7ekten var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemektir. \u0130kinci zorluk, hastal\u0131\u011f\u0131n altta yatan bir nedenle olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemektir. Altta yatan pek \u00e7ok neden oldu\u011fu i\u00e7in bunlar\u0131 da kendi i\u00e7lerinde sorgulamak ve ay\u0131rt etmek gereklidir. T\u00fcm bunlar i\u00e7in kullan\u0131lan pek \u00e7ok faydal\u0131 test olmas\u0131na ra\u011fmen, bunlar\u0131n hi\u00e7biri tan\u0131 i\u00e7in y\u00fczde y\u00fcz kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f testler de\u011fildir. Bu y\u00fczden, Raynaud fenomeninin tan\u0131s\u0131nda ancak ki\u015finin \u015fik\u00e2yetlerinin, i\u015f ve hayat \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn dikkatli bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi ile tan\u0131 testlerinin birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ger\u00e7ek bir ba\u015far\u0131ya kap\u0131 a\u00e7ar.<\/p>\n

\u0130lerleyen Raynaud fenomeni tedavi edilmez ya da fenomene neden olan ko\u015fullar ortadan kald\u0131r\u0131lmazsa, ad\u0131m ad\u0131m k\u00f6t\u00fcle\u015fir, beyaz parmak ataklar\u0131 daha s\u0131k ve daha \u015fiddetli ortaya \u00e7\u0131kar, parmaklardaki kan ak\u0131m\u0131nda kal\u0131c\u0131 hasar olu\u015fur. Bu durumda, parmak derisi d\u00fcz, parlak ve gergin bir hale gelir. Nadiren de olsa kangren geli\u015fir. B\u00f6yle ciddi vakalar i\u015flerini yapamaz hale gelebilir ve i\u015ften ayr\u0131lmak zorunda kalabilirler. Bu y\u00fczden, Raynaud fenomenini erken a\u015famalarda tespit etmek ve ilerlemesine engel olmak \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Raynaud fenomenin iyile\u015ftirici tedavisi yoktur. \u0130la\u00e7 tedavisinde ama\u00e7 beyaz parmak ataklar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fiddetini azaltmakt\u0131r. Ama ila\u00e7 tedavisine olumlu yan\u0131t verenlerin oran\u0131 yar\u0131 yar\u0131ya gibidir ve tam d\u00fczelmeye de \u00e7ok az rastlan\u0131r. \u00dcstelik ila\u00e7 tedavisi kangrenlerin iyile\u015fmesinde yeterli katk\u0131 sa\u011flamaz. \u0130la\u00e7 tedavisine yan\u0131t vermeyen hastalara uygulanan cerrahi tedavi y\u00f6ntemlerinin sonucu ise tatmink\u00e2r de\u011fildir.<\/p>\n

Mesleki Raynaud fenomeni erken a\u015famalarda, yani parmaklardaki kan damarlar\u0131nda kal\u0131c\u0131 hasar kalmadan \u00f6nce, titre\u015fime maruziyet ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131rsa, mesleki Raynaud fenomeni iyile\u015febilir, ancak kal\u0131c\u0131 hasar olu\u015fmu\u015fsa nadiren iyile\u015fir.
\nBeyaz parmak ata\u011f\u0131nda ilgili b\u00f6lge (el ya da ayak parmaklar\u0131, burun ya da kulak) \u0131s\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in ilgili b\u00f6lge s\u0131cak suya sokulabilir ve ya da s\u0131cak kompres yap\u0131labilir.<\/p>\n

Mesleki Raynaud fenomenini \u00f6nlemek i\u00e7in neler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n

\u2022 En \u00f6nemli nokta titre\u015fime maruziyetin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2022 \u00c7al\u0131\u015f\u0131rken ortamdaki so\u011fuktan korunmak i\u00e7in eldiven ve giysi giyilmelidir.<\/p>\n

\u2022 Titre\u015fimli aletlerin ya da kullan\u0131lan di\u011fer el aletlerinin so\u011fuk saplar\u0131 eldiven ile tutularak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2022 \u0130\u015f molalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda parmaklara masaj ve egzersiz yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2022 Beyaz parmak belirtisi ya da kar\u0131ncalanma, uyu\u015fma ortaya \u00e7\u0131karsa hemen i\u015fyeri hekimine ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. M\u00fcsl\u00fcm G\u00dcNEY \u0130\u015fyeri Hekimi Tipik olarak so\u011fuk ya da duygusal stres sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":419,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=210"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":466,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210\/revisions\/466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/419"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}