{"id":653,"date":"2021-02-08T16:31:27","date_gmt":"2021-02-08T13:31:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/?p=653"},"modified":"2021-02-08T16:32:57","modified_gmt":"2021-02-08T13:32:57","slug":"civa-kullaniminin-kontrolu-hakkinda-dunyada-ve-turkiyede-atilan-adimlar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/2021\/02\/08\/civa-kullaniminin-kontrolu-hakkinda-dunyada-ve-turkiyede-atilan-adimlar\/","title":{"rendered":"C\u0131va Kullan\u0131m\u0131n\u0131n Kontrol\u00fc Hakk\u0131nda D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de At\u0131lan Ad\u0131mlar"},"content":{"rendered":"

G\u00f6k\u00e7e KARALEZL\u0130 1<\/sup><\/strong><\/p>\n

\u00d6zet: <\/strong><\/p>\n

\u00c7ok eski \u00e7a\u011flardan beri insanl\u0131\u011f\u0131n bildi\u011fi ve kulland\u0131\u011f\u0131 bir metal olan c\u0131va oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda s\u0131v\u0131 durumda (Terg: – 38.89 \u00b0C) bulunan metallerden bir tanesidir. \u0130nsanlara ve ekosistemlere ciddi zararlar verebilecek toksik bir maddedir.<\/p>\n

C\u0131va emisyonunun \u00fc\u00e7 temel sebebi vard\u0131r: Birincisi do\u011fal sebepler, ikincisi insan k\u00f6kenli sebepler, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise re-emisyon. End\u00fcstriyel at\u0131klar (kat\u0131-s\u0131v\u0131-gaz), end\u00fcstriyel kazalar ile atmosfere kar\u0131\u015fan c\u0131va ile olu\u015fan asit ya\u011fmurlar\u0131 suya kar\u0131\u015farak, planktonlar, onlar\u0131 yiyen k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131klar ve midyeler ve k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131klarla beslenen b\u00fcy\u00fck bal\u0131klar ve deniz memelileri ile besin zincirine kar\u0131\u015f\u0131r; topra\u011fa kar\u0131\u015farak do\u011fal floraya ve ekili dikili alanlara da zarar verir. Bunlarla birlikte i\u00e7inde bulundu\u011fu asit ya\u011fmurlar\u0131 ile a\u00e7\u0131k alanda bulunan tarihi eserlere de ciddi zararlar verir. C\u0131va do\u011fada kaybolmaz bir d\u00f6ng\u00fc halinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam eder. Bu sebeple bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc \u00fcst\u00fcndeki tortular\u0131, su y\u00fczeyindeki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 orman yang\u0131nlar\u0131 ve sel gibi olaylar sonucu tekrar yay\u0131labilir ve zararl\u0131 etkilerini g\u00f6sterebilir.<\/p>\n

Bu denli zararl\u0131 olan c\u0131van\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve belli oranda durdurulmas\u0131 hakk\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletler ve Avrupa Birli\u011fi gibi uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel \u00f6rg\u00fctlerin giri\u015fimleri ve d\u00fczenlemeleri mevcuttur. Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 (UNEP)\u2019n\u0131n C\u0131va Hakk\u0131nda Minamata S\u00f6zle\u015fmesi, Avrupa Birli\u011fi direktifleri bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Minamata S\u00f6zle\u015fmesi 128 \u00fclke taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f ancak sadece 88 \u00fclke taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye, s\u00f6zle\u015fmeyi 2014 y\u0131l\u0131nda imzalam\u0131\u015f ancak hen\u00fcz onaylamam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda, \u00fclkelerin baz\u0131 c\u0131va i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretim, ithalat ve ihracat\u0131n\u0131 yasaklamalar\u0131 ve bunlara ili\u015fkin at\u0131klar\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde bertaraf etmeleri, kullan\u0131lan c\u0131va miktar\u0131n\u0131 ve sal\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik stratejiler olu\u015fturmalar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck end\u00fcstriyel tesislerden kaynaklanan emisyonlar\u0131 ve sal\u0131n\u0131mlar\u0131 azaltmak i\u00e7in belirli zamanlar d\u00e2hilinde yeni a\u00e7\u0131lacak tesislerde Mevcut En \u0130yi Teknolojileri kullanmalar\u0131 ve mevcut tesisler i\u00e7in ise belirli bir plan \u00e7er\u00e7evesinde emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmalar\u0131 zorunlu hale getirmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda \u00fczerine d\u00fc\u015fen sorumluluklar\u0131 belli mevzuat d\u00fczenlemeleri ile yerine getirmeye \u00e7abalasa da, enerji politikas\u0131n\u0131n temel ta\u015f\u0131 olarak belirledi\u011fi k\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santrallerinin c\u0131va emisyonunun en m\u00fchim kaynaklar\u0131ndan biri olmas\u0131 bu m\u00fccadelede \u00fclkeyi olduk\u00e7a geriye d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Ayr\u0131ca c\u0131val\u0131 at\u0131klar i\u00e7in yeterli geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm tesisi bulunmamas\u0131 ve kullan\u0131lmayan c\u0131va madenlerinin \u0131slah\u0131n\u0131n tamamlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 da c\u0131va kullan\u0131m\u0131 ile m\u00fccadelede gerekli ciddiyetin g\u00f6sterilmedi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

Anahtar Kelimeler:<\/strong> C\u0131va Emisyonu, K\u00f6m\u00fcrl\u00fc Termik Santraller, Asit Ya\u011fmurlar\u0131, C\u0131va Hakk\u0131nda Minamata S\u00f6zle\u015fmesi, UNEP<\/p>\n

Makaleyi indirmek i\u00e7in l\u00fctfen t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/strong><\/a><\/p>\n

1- A.\u00dc. S.B.E. Siyaset Bilimi ve Kamu Y\u00f6netimi (Kent ve \u00c7evre Bilimleri) Anabilim Dal\u0131 Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi, E-mail: gkaralezli@ankara.edu.tr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6k\u00e7e KARALEZL\u0130 1 \u00d6zet: \u00c7ok eski \u00e7a\u011flardan beri insanl\u0131\u011f\u0131n bildi\u011fi ve kulland\u0131\u011f\u0131 bir metal olan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":250,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[62],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/653"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=653"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":657,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/653\/revisions\/657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/250"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}