BM\u2019lerde insan haklar\u0131 ve tehlikeli maddeler konular\u0131nda \u00f6zel raport\u00f6r olan Baskut Tuncak i\u015f\u00e7ilerin tehlikeli kimyasal maddelere maruz kalmas\u0131n\u0131n \u201ck\u00fcresel bir sa\u011fl\u0131k sorunu\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. BM Genel Kurulu\u2019nda sunum yapan Tuncak zehirli maddelere maruz kalmay\u0131 \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn k\u00f6t\u00fc bir bi\u00e7imi\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n
Baskut Tuncak g\u00f6rev s\u00fcresince yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ilk raporunda, \u201cTehlikeli maddelere maruz kalmak temelde ya\u015fam hakk\u0131, ayr\u0131mc\u0131l\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmak ve bedensel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131yla ilgili\u201d dedi.<\/p>\n
25 Ekim\u2019de New York\u2019taki raporunu sunarken \u201cMeslek hastal\u0131klar\u0131ndan her y\u0131l iki milyondan fazla i\u015f\u00e7i \u00f6l\u00fcyor ve bir milyondan fazlas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm sebebi toksik maruziyet\u201d diyen Tuncak, durumun vehametini \u201cA\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmam\u0131 bitirdi\u011fim s\u0131rada i\u015f ba\u015f\u0131nda bu t\u00fcr risklerden yakla\u015f\u0131k 20 i\u015f\u00e7i \u00f6ld\u00fc\u201d diyerek belirtti.<\/p>\n
Meslek hastal\u0131klar\u0131ndan her y\u0131l iki milyondan fazla i\u015f\u00e7i \u00f6l\u00fcyor \u2013 sadece bir milyondan fazla toksik maruziyete ra\u011fmen, Bay Tuncak 25 Ekim\u2019de New York\u2019taki raporu sunarken. \u201cA\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmam\u0131 bitirdi\u011fim zaman i\u015f ba\u015f\u0131nda bu t\u00fcr risklerden yakla\u015f\u0131k 20 i\u015f\u00e7i \u00f6ld\u00fc\u201d dedi.<\/p>\n
Ayr\u0131ca baz\u0131 devletleri \u201ccesur davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131\u201d vurgulad\u0131; \u201ctoksik maruziyetin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerini reddetmek i\u00e7in hayal edilemez \u00e7arelere ba\u015fvurmak, sonucunda ku\u015fkusuz olumsuz sa\u011fl\u0131k etkilerine yol a\u00e7acak maruz kalma seviyelerini ayarlamak ya da zehirli maddelerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in ma\u011fdurlar\u0131 su\u00e7layacak kadar ileri gitmek\u201d<\/p>\n
Tuncak, maruz kalmay\u0131 \u00f6nlemek veya en aza indirmek i\u00e7in her zaman alternatifler oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u201cK\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m ve insan haklar\u0131n\u0131n ihlali s\u00f6z konusu oldu\u011funda, devletler i\u015fletmeleri bunlar\u0131 benimsemeye zorlamay\u0131 se\u00e7meli. Ne yaz\u0131k ki, devletlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda bu konudaki \u00e7abalar olduk\u00e7a yetersiz.\u201d dedi.<\/p>\n
Bu 21 sayfal\u0131k rapor \u00e7evreye duyarl\u0131 idare ve tehlikeli madde ve at\u0131klar\u0131n bertaraf\u0131yla ilgili ayr\u0131ca insan haklar\u0131 \u00fczerine etkileri ele al\u0131yor. Rapor sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki kimyasal etkilerden korunma f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Ayr\u0131ca tehlikeli madde ve atk\u0131lar\u0131 idare etmek i\u00e7in 2020 sonras\u0131 k\u00fcresel bir \u00e7er\u00e7eve geli\u015ftirmek i\u00e7in devam eden m\u00fczakerelere de dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Rapor a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u015fl\u0131klar\u0131 da i\u00e7eren bir dizi tavsiyede bulunuyor:<\/p>\n
insan haklar\u0131 ve tehlikeli maddelere maruz kalma hakk\u0131nda daha geni\u015f ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir tart\u0131\u015fmaya duyulan ihtiya\u00e7;
\nK\u00fcresel toplum, toksik maruziyetleri \u00f6nlemek ve en aza indirmek i\u00e7in 2020 sonras\u0131 \u00e7er\u00e7eve kapsam\u0131nda uluslararas\u0131 bir ara\u00e7 benimsemelidir;
\nDevletler; ulusali b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel d\u00fczeydeki i\u015fletmeler \u00fczerinde yasal olarak ba\u011flay\u0131c\u0131 ara\u00e7lar\u0131n geli\u015ftirilmesini desteklemeli ve aktif bir \u015fekilde faaliyet g\u00f6stermelidir.
\nEyl\u00fcl ay\u0131nda Tuncak, BM \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyi\u2019nin Cenevre\u2019deki \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyi\u2019ne bir rapor sunarak h\u00fck\u00fcmetlerin ve i\u015fletmelerin i\u015f\u00e7ileri tehlikeli kimyasallara maruz kalmaktan daha iyi korumalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in 15 ilke \u00f6nerdi. Rapor, d\u00f6rt y\u0131l boyunca d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki end\u00fcstri ve \u00fclkelerdeki konuyu izleyen bulgular\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n
Baskut Tuncak bu ilkeleri sunarken mesleki toksik maruziyeti \u201ck\u00fcresel sa\u011fl\u0131k krizi\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n
\u0130lkeler, BM insan haklar\u0131 ve toksik \u00f6zel raport\u00f6r\u00fc Baskut Tuncak\u2019\u0131n (resimli) bir raporunda yer al\u0131yor BM \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyi\u2019nin 39. oturumuna sunulan raporda, Tuncak\u2019\u0131n d\u00f6rt y\u0131l boyunca d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki sekt\u00f6rlerdeki ve \u00fclkelerdeki konuyu izleyen bulgular\u0131 ortaya konuyor.<\/p>\n
Raporda, bir\u00e7ok \u015firketin ve ulusal h\u00fck\u00fcmetin, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi ve Uluslararas\u0131 Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda i\u015f\u00e7ilerin haklar\u0131n\u0131 koruma g\u00f6revini yerine getirmedikleri iddia ediliyor. Bunlar g\u00fcvenli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015far.<\/p>\n
\u0130lkeler geni\u015f kapsaml\u0131;<\/p>\n
\u0130\u015fletmeler ve h\u00fck\u00fcmetlerin sorumluluklar\u0131 ve g\u00f6revleri;
\n\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bilgiye eri\u015fimi;
\ni\u015f\u00e7i haklar\u0131n\u0131 ihlal eden sorumlular\u0131 zaptetmek i\u00e7in \u2018\u00e7areler\u2019
\nS\u00f6m\u00fcr\u00fc?<\/p>\n
Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO), bir i\u015f\u00e7inin zehirli kimyasallara, b\u00f6cek ila\u00e7lar\u0131na, radyasyona ve di\u011fer tehlikeli maddelere maruz kalmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden her 30 saniyede bir \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tahmin etmektedir.<\/p>\n
Raporun yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Kimyasal \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2018ne konu\u015fan Tuncak, bu i\u015f\u00e7i koruma eksikli\u011finin s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve muhtemelen modern k\u00f6lelik olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201c\u015eirketlerin kimyasallar\u0131n\u0131 tedarik zincirlerinin katmanlar\u0131 \u00fczerinden takip etmelerinin pahal\u0131 oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131m, ancak bu bir i\u015f g\u00f6rme maliyetidir. Bu sorumluluk ve ahlaki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u2013 ve baz\u0131 yarg\u0131 mercilerinde yasal bir zorunluluktur.\u201d<\/p>\n
Tuncak raporunda \u201ckonunun \u00f6neminin, ilgili uluslararas\u0131 forumlarda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde unutuldu\u011funu ve itibar yitirdi\u011fini ve bu durumun, artan endi\u015fenin kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda k\u00fcresel bir ilerlemenin olmamas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yledi.<\/p>\n
Tuncak\u2019\u0131n sundu\u011fu ilkelerden baz\u0131lar\u0131, i\u015f\u00e7ilerin ve devletlerin, i\u015f\u00e7ilerin tehlikeli maddelere maruz kalmayla ilgili bilgilerinin eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 ve hi\u00e7bir zaman gizli tutulmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131n\u0131 talep ediyor.<\/p>\n
Raporda, \u201c\u0130\u015fveren ve kimyasal madde tedarik\u00e7ileri politikalar\u0131nda bu t\u00fcr bilgileri gizli tutmayacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmelidir\u201d diye ekliyor.<\/p>\n
Cezai sorumluluk<\/p>\n
Bir ilke, h\u00fck\u00fcmetlerin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n tehlikeli kimyasallara maruz kalmalar\u0131na izin verme uygulamas\u0131n\u0131 su\u00e7lu bulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Rapor, \u201cDevletler, ulusal mevzuat\u0131n, i\u015fverenlerin ve i\u015f\u00e7ilerin tehlikeli oldu\u011fu bilinen ya da bilinmesi gereken maddelere maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131ndan sorumlu di\u011fer ki\u015filerin cezai sorumlulu\u011funu da i\u00e7erdi\u011fini garanti etmelidir.\u201d ve \u201cBu t\u00fcr davalar\u0131 soru\u015fturmal\u0131 ve kovu\u015fturmal\u0131, i\u015fletme sahiplerinin bilerek veya ihmalkar \u015fekilde dahil olan di\u011fer akt\u00f6rlerle birlikte sorumluluk almas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131rlar.\u201d diyor.<\/p>\n
Bu, \u201ci\u015fletmeleri, daha az tehlikeli alternatifler yerine maruz kalmay\u0131 azaltmak i\u00e7in m\u00fchendislik kontrollerine ge\u00e7meye, sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getiren daha g\u00fcvenli uygulamalar geli\u015ftirmeye ve bu uygulamalar\u0131 benimsemeye te\u015fvik edecek\u201d.<\/p>\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki bir ka\u00e7 ay i\u00e7inde, Baskut Tuncak devletlerden ve di\u011fer payda\u015flardan, bu ilkelerin yasalar\u0131na, politikalar\u0131na ve prosed\u00fcrlerine nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131na dair bilgiler toplayacak.<\/p>\n
Bunu takiben, \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyi\u2019nin gelecekteki bir oturumunda, devletlerin, \u015firketlerin ve di\u011fer akt\u00f6rlerin uygulayabilece\u011fi bir \u00e7er\u00e7eve geli\u015ftirmek amac\u0131yla daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir ilkeler seti sunmay\u0131 planl\u0131yor.<\/p>\n
Edit\u00f6r notu<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde kimyasal kullan\u0131m\u0131 mevcut. Kimyasal maruziyetin sebep olabilece\u011fi hastal\u0131klar\u0131n en hafifi ciltte tahri\u015f veya deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fcyken en \u015fiddetlisi kanser olabiliyor. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn 10 y\u0131l \u00f6nce yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir istati\u011fe g\u00f6re her y\u0131l 200 bin insan kanser y\u00fcz\u00fcnden hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. Farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re mesleki kanserler, t\u00fcm kanserlerin %3-10\u2019unu olu\u015fturuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BM\u2019lerde insan haklar\u0131 ve tehlikeli maddeler konular\u0131nda \u00f6zel raport\u00f6r olan Baskut Tuncak i\u015f\u00e7ilerin tehlikeli kimyasal<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":887,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/886"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=886"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/886\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":888,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/886\/revisions\/888"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/887"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.istesaglikdergisi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}